భావం
మనసు వంటి వేగం కలవాడు, గాలి వంటి వేగం కలవాడు, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, బుద్ధిమంతులలో శ్రేష్ఠుడు, వాయుపుత్రుడు, వానర సమూహానికి నాయకుడు మరియు శ్రీరామచంద్రుని దూత అయిన ఆ హనుమంతుని శరణు వేడుతున్నాను.
అంతరార్థము & విశిష్టత (Unique Interpretation)
ఈ శ్లోకంలో ‘మనోజవం’ అంటే మనస్సుతో సమానమైన వేగం కలవాడు అని అర్థం. మనస్సు అనేది ప్రపంచంలో అత్యంత వేగవంతమైనది. తలచుకోగానే ఎక్కడికైనా వెళ్లగలదు. హనుమంతుడు కూడా అంతటి వేగము కలిగినవాడు. అయితే, అంత వేగము, శక్తి ఉన్నప్పటికీ హనుమంతుడు ‘జితేంద్రియం’ (ఇంద్రియాలను జయించినవాడు). అపరిమితమైన శక్తిని కలిగి ఉండి కూడా, దానిని భగవంతుని (శ్రీరాముని) సేవలో మాత్రమే ఉపయోగించడం ఆయన గొప్పతనం. ఇది మనకు ‘నిగ్రహం’ (Self-control) యొక్క ప్రాముఖ్యతను గుర్తు చేస్తుంది.
ప్రతి పదార్థం (Word-by-Word Meaning)
మనోజవం (Manojavam): మనస్సుతో సమానమైన వేగము కలవానిని (One with the speed of mind)
మారుతతుల్య వేగం (Marula-tulya vegam): గాలితో సమానమైన వేగము కలవానిని (One with the speed of wind)
జితేంద్రియం (Jitendriyam): ఇంద్రియాలను జయించినవానిని (Master of the senses)
బుద్ధిమతాం వరిష్టం (Buddhimatam varishtam): బుద్ధిమంతులలో అత్యంత గొప్పవాడైనవానిని (Foremost among the intelligent)
వాతాత్మజం (Vatatmajam): వాయుపుత్రుడిని (The son of the Wind)
వానరయూథ ముఖ్యం (Vanara-yutha mukhyam): వానర సైన్యానికి ముఖ్యుడైనవానిని (The chief of the Vanaras)
శ్రీరామ దూతం (Shri rama dutam): శ్రీరాముని రాయబారిని (The messenger of Lord Rama)
శరణం ప్రపద్యే (Saranam prapadye): శరణు కోరుతున్నాను (I take refuge in)
